CÂY Ý DĨ

Tên khoa học : Coix lachryma jobi L

Họ : Lúa (Poaceae)

Tên khác : giải lễ, mễ châu, dĩ thực, dĩ mễ, ngọc mễ, thảo ngư mục, khởi mục, ý thử.

1. Đặc điểm

Cây thân thảo, sống quanh năm , mọc thành bụi, có chiều cao trung bình từ 1-2m. Thân cây thẳng đứng, có nhiều đốt, bên trong thân rỗng, phần thân có vạch sọc, nhẵn bóng.

Lá hình mác dài 10-40 cm, hẹp như lá mía. Gân lá song song nổi rõ, mép lá hơi nhám. Bẹ lá ôm sát lấy thân cây

Hoa đơn tính cùng gốc, mọc thành bông ở nách lá. Hoa đực mọc ở trên, hoa cái nằm phía dưới được bao bọc bởi các lá bắc cứng, màu xanh hoặc xám.

Quả được bao bọc bởi lớp vỏ cứng nhẵn bóng, hình trứng . Khi chín có màu xám trắng hoặc nâu sáng. Bên trong chứa nhân hạt màu trắng, mặt ngoài có rãnh dọc.

2. Phân bổ

Ý dĩ mọc ở nơi có khí hậu mát mẻ, ven suối. Tập trung ở Thanh Hóa, Lai Châu, Nghệ An , Hà Tĩnh…

3. Bộ phận dùng

Chủ yếu là phần nhân hạt. Phần rễ cũng có thể sử dụng để làm một số bài thuốc.

4. Thu hái , chế biến

Quả thu hoạch vào mùa thu (từ tháng 10-12), khi hạt đã già và vỏ ngoài chuyển sang màu xám nâu cứng

Quả được phơi hoặc sấy khô. Sau đó dùng máy xay giã để lọai bỏ lớp vỏ cứng bên ngoài, lấy phần nhân trắng

5. Thành phần hóa học

Thành phần của ý dĩ thường có chứa nhiều lipid, protit, cacbohydrat, các loại axit amin lysin, leucin, arginine. Ngoài ra còn có chứa các thành phần khác như: sitosterol, coixol, coixenolid, dimethyl glucozit.

6. Công dụng

• Tinh dầu ý dĩ có tác dụng kích thích hô hấp hoặc ức chế hô hấp nếu dùng liều cao. Đồng thời có khả năng làm giảm phế quản
• Chữa rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, phù thủng, đau nhức xương khớp và phong thấp.
• Hỗ trợ làm sáng da, dưỡng ẩm , bồi bổ sức khỏe cho phụ nữ sau khi sinh.

7. Liều dùng

Liều dùng thông thường là 15-30 gam mỗi ngày. Dùng dưới dạng thuốc sắc, nấu cháo, hoặc dạng bột.