CÂY TRẦM HƯƠNG

Tên khoa học: Aquilaria crassna Pierre hoặc Aquilaria agallocha Roxb.

Họ : Thymelaeaceae ( Họ Trầm )

Tên gọi khác: Cây gió bầu, Gió bầu, Trà hương, Trầm gió, Kỳ nam

1. Đặc điểm

Trầm hương là loại cây gỗ to cao 30-40m, vỏ thân màu xám. Thân thẳng, đường kính 40-60cm, có vết nứt dọc, dễ bóc vỏ, cành cong queo.

Lá mỏng, mọc so le, mọc ở nách là gần ngọn hay đầu cành. Phiến lá hình thuôn, dài 8-10cm, nhọn ở phía cuống. Đầu lá nhọn mặt trên xanh bóng, mặt dưới màu xanh nhạt hơn, có lông. Cuống lá dài 4-5mm, có lông, mặt trên có rãnh.

Hoa màu trắng xám, mọc thành chùm hoặc từng tán. Cụm hoa hình tán hay chùm, mọc ở kẽ lá hay đầu cành. Đài hình chuông 5 răng cưa, có lông mềm ở 2 mặt, tràng 10 cánh, nhị 10, bầu thường 2 ô, mỗi ô có 1 noãn.

Quả nang, hình lê, có lồng, dài 4cm. Vỏ quả mở làm hai mảnh, xốp. Một hạt gồm một phần trên hình nón, phía dưới dài cùng một kích thướt, vỏ ngoài cứng , vỏ trong mềm

2. Bộ phận dùng

Gỗ thân. Phần gỗ chứa nhựa thơm của cây trầm hương. Phần gỗ hóa trầm thường xuất hiện ở những cây kỳ nam già và nhiễm loại nấm Cryptosphaerica mangifera. Trầm hương có hình dáng đa dạng nhưng đều có mùi hương rất thơm, đặc biệt khi đốt.

3. Phân bổ

Trầm hương  mọc hoang ở những vùng núi cao như Hà Giang, Tuyên Quang, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Lâm Đồng, Khánh Hòa và miền Nam Nam Bộ.

4. Thành phần hóa học

Loại trầm hương tốt có thành phần tan trong cồn len tới 40-50% sau khi xà phòng hoá bằng KOH rồi cất hơi nước sẽ được chừng 13% tinh dầu.

Trong tinh dầu thành phần chủ yếu là benzylaxcton-C6H5CH2-COCH3 26%, metoxybenzylaxeton 53% và tecpen ancol 11%. Ngoài ra còn có một số acid amin .

5. Công dụng

Theo đông y :

Giảm đau, trị suyển cấp, chứng tinh lạnh ở nam giới, tiêu chảy, thận hư, chống nôn, bí tiểu tiện.

Theo dược lý hiện đại :

  • Chống viêm
  • Bảo vệ thần kinh
  • Kháng khuẩn
  • Bảo vệ tim mạch
  • Thư giãn, giảm mệt mỏi

6. Cách dùng, liều dùng

Liều dùng : 2-4g mỗi ngày, dưới dạng thuốc bột hoặc mài với nước uống dạng sắc