1. Đặc điểm

Cây bụi nhỏ, cao khoảng 0,5 – 1m . Thân cây mảnh, màu xanh lục, phân nhiều cành nhỏ.

Lá kép lông chim, mọc so le. Gồm 5 – 8 cặp lá chét hình trứng hoặc hình mác thuôn dài, đầu nhọn. Phiến lá màu xanh lục, mép lá nguyên. Hai mặt lá có lông mịn và nhẵn.

Hoa màu vàng mọc thành chùm. Nhị hoa có kích thướt không đều.

Quả đậu hình dẹt thuôn dài chứa 4 – 6 hạt .

2. Phân bổ

Phan Tả Diệp hiện nay được trồng phổ biến tại Ấn Độ, Trung Quốc cũng như một số nước châu Á. Tại Việt Nam, cây Phan Tả Diệp chủ yếu được nhập khẩu hoặc thu hái từ Ninh Thuận, Phú Yên, Hà Nội (Sa Pa cũng có trồng thử nghiệm).

3. Bộ phận dùng

Lá chét: Bộ phận chủ yếu được sử dụng làm thuốc là các lá chét đã được phơi hoặc sấy khô.
Quả: Đôi khi quả cũng được sử dụng với tác dụng tương tự nhưng dịu nhẹ hơn lá.

4. Thành phần hóa học

Sennoside (A, B, C, D): Hoạt chất anthraquinon/antraglucoside chủ yếu. Đóng vai trò kích thích niêm mạc ruột già tăng nhu động.
Ngoài ra còn có các chất khác : Aloe-emodin, rhein, kaempferol, isorhamnetin và một số flavonoid.

5. Công dụng

Nhuận tràng và trị táo bón: Kích thích cơ trơn ruột già, làm mềm phân, giúp đi ngoài dễ dàng. Thường phát huy tác dụng sau 5 – 7 giờ nếu dùng liều nhẹ/vừa.
Tẩy xổ, làm sạch đại tràng: Dùng liều cao hơn để tống phân và độc tố ra ngoài. Dùng chuẩn bị trước khi phẫu thuật/nội soi đại tràng.
Hỗ trợ tiêu hóa: Liều thấp giúp kích thích tiêu hóa, giảm đầy bụng, ăn uống khó tiêu.

6. Cách dùng – Liều dùng

Nhuận tràng / hỗ trợ tiêu hóa: Dùng khoảng 1 – 3g lá khô/ngày.
Tẩy xổ: Dùng khoảng 5 – 7g

Cách dùng

Thường dùng dưới dạng hãm với nước sôi uống như trà (uống vào buổi tối trước khi ngủ).

Nếu sắc chung với bài thuốc khác, nên cho phan tả diệp vào trước khi tắt bếp khoảng 5 phút để tránh làm phân hủy sennoside.